• warning: Parameter 1 to tac_lite_node_grants() expected to be a reference, value given in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/module.inc on line 406.
  • warning: Parameter 1 to tac_lite_node_grants() expected to be a reference, value given in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/module.inc on line 406.
  • warning: Parameter 1 to tac_lite_node_grants() expected to be a reference, value given in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/module.inc on line 406.
  • warning: Parameter 1 to tac_lite_node_grants() expected to be a reference, value given in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/module.inc on line 406.
  • : Function ereg() is deprecated in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/file.inc on line 646.
  • : Function ereg() is deprecated in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/file.inc on line 646.
  • : Function ereg() is deprecated in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/file.inc on line 646.
  • : Function ereg() is deprecated in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/file.inc on line 646.
  • : Function ereg() is deprecated in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/file.inc on line 646.
  • : Function ereg() is deprecated in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/file.inc on line 646.
  • : Function ereg() is deprecated in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/file.inc on line 646.
  • : Function ereg() is deprecated in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/file.inc on line 646.
  • : Function ereg() is deprecated in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/file.inc on line 646.
  • : Function ereg() is deprecated in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/file.inc on line 646.
  • warning: Parameter 1 to theme_field() expected to be a reference, value given in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/theme.inc on line 171.
  • warning: Parameter 1 to tac_lite_node_grants() expected to be a reference, value given in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/module.inc on line 406.
  • warning: Parameter 1 to tac_lite_node_grants() expected to be a reference, value given in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/module.inc on line 406.
  • warning: Parameter 1 to tac_lite_node_grants() expected to be a reference, value given in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/module.inc on line 406.
  • warning: Parameter 1 to tac_lite_node_grants() expected to be a reference, value given in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/module.inc on line 406.
  • warning: Parameter 1 to tac_lite_node_grants() expected to be a reference, value given in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/module.inc on line 406.
  • warning: Parameter 1 to tac_lite_node_grants() expected to be a reference, value given in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/module.inc on line 406.
  • warning: Parameter 1 to tac_lite_node_grants() expected to be a reference, value given in /home/changefu/domains/green.in.th/public_html/includes/module.inc on line 406.

อนุรักษ์ป่าไม้ไทยมาจากใจ...หรือเป็นไปตามกระแส

วันที่ 1 กันยายนเมื่อ 21 ปีที่แล้วมีความหมายยิ่งต่อผืนป่าไทย ที่ สืบ นาคะเสถียร อดีตหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ห้วยขาแข้ง เลือกใช้ชีวิตเป็นเดิมพันเพื่อจะรักษาผืนป่าแนวตะวันตกของประเทศไว้     

21 ปีผ่านไปปัญหาป่าไม้ของไทยยังไม่ถูกแก้ไขอย่างรอบด้าน บางพื้นที่ดีขึ้น คนเข้าใจป่า อยู่กับป่าได้อย่างยั่งยืนแม้ไม่มี พ.ร.บ.ป่าชุมชนออกมาก็ตามที แต่บางแห่งวิกฤติเลยเถิด เห็นได้ชัดจากการรุกพื้นที่ อ.วังน้ำเขียว เพื่อสร้างรีสอร์ทบ้านพัก

โอกาสการครบรอบการจากไปของ สืบ นาคะเสถียร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์  ได้จัดงาน สืบสาน วันสืบ นาคะเสถียร ขึ้น พร้อมจัดเวทีเสวนาในห้วข้อ เรื่องการอนุรักษ์ป่าไม้ไทยมาจากใจหรือเป็นไปตามกระแส  โดยมีผู้ร่วมเสวนา ประกอบด้วย โชคดี ปรโลกานนท์ หัวหน้าโครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯเขาแผงม้า ที่ใช้เวลาทั้งชีวิตพลิกผืนป่าเสื่อมโทรม 5,000 ไร่ให้กลับมาอุดมสมบูรณ์ โดยมีดัชนีชี้วัดที่เห็นได้ชัดคือ กระทิง เขาแผงม้า สมบูรณ์  สังข์เครืออยู่ นายกอบต.บ้านดงและประธานเครือข่ายป่าชุมชนบ้านดง ใน อ.ชาติตระการ จ.พิษณุโลก ในฐานะชุมชนที่รวมตัวกันอนุรักษ์ป่าจนมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น จนได้รับรางวัลมากมาย  และ น.ส.วีรยา โอชะกุล หัวหน้าเขตอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก ในฐานะผู้หญิงที่ต้องดูแลป่าโดยเฉพาะแนวผืนป่าที่ติดกับตะเข็บชายแดนที่ร่วมเสวนา

นายกอบต.บ้านดง เล่าว่า ชุมชนที่อพยพมาจากเมืองเวียงจันทน์ ประเทศลาวเมื่อ 200 กว่าปีแล้ว เดิมทีพื้นที่อาศัยของชุมชนเป็นพื้นที่ที่เคยถูกสัมปทานป่าไม้ เป็นพื้นที่ป่าเสื่อมโทรม และมีการทำไร่เลื่อนลอยรุกพื้นที่ป่าเพิ่มขึ้น ดังนั้น ในปี 2523 กรมป่าไม้ได้กันเขตพื้นที่ทำกินกับพื้นที่อนุรักษ์ออกจากกัน   ในตอนนั้นชาวบ้านยังไม่รู้เรื่องการปลูกป่าแค่รู้อย่างเดียวคือการป้องกันไม่ให้ป่าไฟไหม้  ต่อมาปี 2538 ปตท.ได้เข้าไปส่งเสริมการปลูกป่า โดยเข้าไปปลูกป่าในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูเมี่ยง-ภูทอง และป่าสงวนแห่งชาติ  ซึ่งอยู่ในพื้นที่ของ ต.บ้านดง พื้นที่ 11,416 ไร่ และได้ร่วมกันดูแลรักษาจนมาดูวันนี้

“ปัจจุบันสิ่งที่ชาวบ้านได้จากป่ามีรายได้เพิ่มขึ้น เช่น หาหน่อไม้มาขายทำให้แต่ละครอบครัวมีรายได้เดือนละ 30,000 บาท” นายกอบต.บ้านดง บอกถึงความเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นของชาวบ้าน ซึ่งการใช้ประโยชน์จากป่า มีการกำหนดกฎเกณฑ์โดยชุมชนเอง เช่น กำหนดให้หาหน่อไม้จำกัดได้แค่ 2 เดือน ในพื้นที่ป่าใช้สอยที่กันไว้จากเขตอนุรักษ์ 2,000 ไร่  หากใครฝ่าฝืนจะถูกปรับ 500-1,000 บาท

เวลานี้หัวใจอนุรักษ์ของคนบ้านดงยังลุกโชนอยู่เสมอ ท่ามกลางกระแสการรุกพื้นที่ป่าเพื่อสร้างบ้านพักส่วนตัวหรือรีสอร์ท เพราะใน อ.ชาติตระการ อากาศเย็นสบายตลอดปี 

สมบูรณ์เล่าว่าชาวบ้านมีวิธีการปกป้องป่าโดยการรวมกลุ่มใช้ข้อบังคับของกฎหมายกับนายทุน ที่ระบุว่าพื้นที่ดังกล่าวเป็นพื้นที่ป่าต้องยึดคืน และมีแนวคิดว่าผืนไหนที่เอาคืนไม่ได้จะรวบรวมเงินเพื่อซื้อต่อ ปัจจุบันมีพื้นที่ถูกยึดคืนได้ในเขตบ้านดงแล้ว 300 ไร่

ขณะที่ โชคดี ได้บอกเล่าถึงวิธีเข้าไปฟื้นฟูป่า ทำงานภายใต้มูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าและพรรณพืชแห่งประเทศไทย ตั้งแต่ปี 2537-2545 ด้วยเหตุผลที่ว่าเขาแผงม้าเป็นพื้นที่ป่าต้นน้ำมูล  และมูลนิธิคุ้นเคยกับชาวบ้าน  รวมทั้งเป็นพื้นที่กันชนภายใต้แนวคิดที่ว่าการปลูกป่าไม่จำเป็นต้องทำโดยภาครัฐ สิ่งที่พิสูจน์ได้ว่าป่าสมบูรณ์แล้วคือการกลับมาของกระทิง และระบบนิเวศที่หลากหลายเพิ่มขึ้น

“ถ้าไม่มีเขาแผงม้าวังน้ำเขียวคงยิ่งกว่านี้” โชคดีเอ่ยสั้น ๆ แต่ตีความได้มากกว่านั้น เขาสะท้อนประสบการณ์ปลูกป่าว่า แนวทางอนุรักษ์ป่าทำได้หลากมิติ แต่สิ่งสำคัญต้องเน้นการมีส่วนร่วมของสังคม ขณะเดียวกันการอนุรักษ์ต้องเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับวิถีชีวิตด้วย  

ทั้งพื้นที่ป่าบ้านดงและพื้นที่ป่าเขาแผงม้ามีจุดเริ่มต้นเหมือนกันคือเป็นป่าเสื่อมโทรมแต่อาศัยความร่วมแรงร่วมใจของชุมชนและผู้นำจนพลิกฟื้นกลับมาได้ คนละแบบกับพื้นที่ป่าของป่าทุ่งใหญ่ฯเป็นพื้นที่ป่าอุดมสมบูรณ์ ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก แต่ใช่ว่าปัญหาด้านการทำงานเชิงอนุรักษ์จะไม่มี 

วีรยา บอกว่าพื้นที่ป่าทุ่งใหญ่ฯที่มีขนาด 1.6 ล้านไร่ไม่มีปัญหานายทุนเข้าไปรุกล้ำเพราะประกาศเป็นเขตอนุรักษ์ชัดเจนแล้ว รวมทั้งชุมชนในพื้นที่ที่เป็นกะเหรี่ยงเข้าใจแนวทางของการอนุรักษ์ที่กรมอุทยานฯทำ แต่ปัญหาอุปสรรคของการดูแลพื้นที่ป่า อยู่ที่ความยากในการทำงานของเจ้าหน้าที่ ลำพังแค่ดำรงชีวิตอย่างเดียวก็ยากมากแล้ว เพราะพื้นที่ติดแนวชายแดนต้องพบกับกองกำลังรอบด้าน การเดินทางไปแต่ละหน่วยพิทักษ์ป่าบางแห่งต้องใช้เวลา 3-5 วัน เป็นพื้นที่ป่าที่ต่างจากสภาพพื้นที่อื่น ซึ่งขณะนี้มีเจ้าหน้าที่ดูแลป่าอยู่ประมาณ 180 คนในพื้นป่าเป็นล้านไร่

นอกจากต้องผจญกับสภาพธรรมชาติที่ยากลำบากอยู่แล้วปัจจัยภายนอกที่ทำให้การทำงานยากยิ่งไปอีกในพื้นที่ป่าทุ่งใหญ่คือด้านการท่องเที่ยว พบว่าคนเมืองที่ไปเที่ยวป่ายังทิ้งขยะไว้ พิสูจน์จากขยะจะพบว่าเป็นเครื่องอุปโภคคุณภาพดีที่คนในเมืองได้ ตลอดจนข้อมูลที่นักท่องเที่ยวผู้มีฐานะฝากทิ้งไว้กับชาวบ้านเรื่องที่ดิน เขาอยากครอบครองที่ดินติดแม่น้ำ บนเนินเขา พยายามติดต่อหาซื้อ นอกจากนี้ยังพบปัญหาท่องเที่ยว แบบออฟโรด ซึ่งมีปัญหามากในปีที่ผ่านมา นั่นเพราะในเส้นทางป่าทุ่งใหญ่ฯ ได้รับการโหวตจากผู้นิยมออฟโรดแล้วว่าเป็นเส้นทางที่ยากและเหมาะอย่างยิ่งที่จะนำรถสมรรถนะดี ๆ ไปทดลอง

“ปีนี้คนนำรถออฟโรดเข้าป่าลดลง แต่กระแสต่อต้านพี่เยอะเพราะเขามองว่าเป็นออฟโรดไม่ได้ทำลายป่าไม่ได้ตัดไม้ล่าสัตว์ ทำไมจะใช้ทรัพยากรธรรมชาติไม่ได้ แต่ในความเป็นจริงแล้วเวลาที่เขาเข้าไป ล้อรถใหญ่ เครื่องเขาดีเขามีเงิน รถขึ้นไปได้แล้วถอยกลับมาใหม่เพื่อจะดูความแรงของรถ แล้วไปทำลายเส้นทางพัง ในขณะที่พี่ไม่สามารถจะขนส่งเสบียงไปให้ลูกน้องที่ทำงานลาดตระเวนได้ ไม่สามารถเอาลูกน้องที่เจ็บป่วยออกจากป่าได้ เพราะว่ารถเรากับรถเขามันคนละรุ่นกันกับรถหลวง แต่ คนที่เขาเข้าไปมองไม่เห็นว่าสิ่งที่เขาทำนั้นมันมีผลกระทบต่อการรักษาป่าอย่างไร ถือว่าเป็นการทำลายป่าอย่างหนึ่ง

คำบอกเล่าของหัวหน้าเขตอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรฯ พอจะมองภาพได้ว่าปัจจุบันคนไทยยังรักป่าไม้เป็นตามกระแสหรือมาจากใจ

 

ที่มา www.dailynews.co.th